Thuốc chữa tin đồn

Chưa khi nào xứ ta có lắm tin đồn đến vậy. Từ những tin đồn lặt vặt đại loại  như có đỉa trong bánh snack, trong sữa Mộc Châu, cây sưa hơn 30 tỷ đồng bị đốn hạ, con cua đinh khổng lồ linh thiêng …  đến những tin đồn về sóng thần ở Quảng Ngãi, động đất ở Quảng Nam, về “ trái đất sắp lật ngược”… làm hoảng loạn hàng chục vạn người dân. Nhiều tin đồn gây thất thiệt hàng nghìn tỉ đồng chứ không ít.

Từ ngày văn hóa mạng phát triển cũng “phát triển” luôn các dạng tin đồn, đặc biệt là tin đồn chính trị, những chuyện thâm cung bí sử của ông nọ bà kia, những chuyện chính trường ông này xuống ông kia lên… phát triển như nấm sau mưa, phương hại đến uy tín nhiều lãnh đạo nước nhà.

 Tin đồn ít khi có ý nghĩa tích cực, chúng thường gây độc hại môi trường, gây tán loạn nhân tâm nhưng dẹp được chúng không phải là chuyện dễ. Bởi vì tin đồn, theo  TS tâm lý học Lê Văn Hảo, là những “ lý giải” của dân chúng trước một sự kiện một tình huống chưa được kiểm chứng. “Khi một tình huống có vấn đề, thu hút sự quan tâm của công chúng nhưng lại thiếu vắng thông tin lý giải đã được kiểm chứng, chính thức và thuyết phục thì cách lý giải chưa được kiểm chứng, không chính thức và có phần “bán tín, bán nghi” sẽ là cơ sở để xuất hiện tin đồn”.

Như vậy tin đồn trước khi xuất hiện dưới dạng tiêu cực nó là nhu cầu tích cực của người dân nhằm lý giải một vấn đề gì đó một khi thiếu vắng thông tin. Nếu như   được thỏa mãn về thông tin đích thực thì chẳng khi nào có tin đồn, nói cách khác tin đồn sẽ chết ngay từ trong trứng nó khi nó rơi vào một môi trường công khai minh bạch. Ngược lại, một môi trường thiếu vắng thông tin đích thực, mọi thứ đều tù mù nửa thực nửa hư, chính là đất sống của tin đồn. Mọi nổ lực hình sự hay hành chính nhằm dẹp bỏ hoặc hạn chế tin đồn rốt cuộc chỉ là đơm đó ngọn tre, chẳng những không dẹp bỏ được mà còn kích thích cho tin đồn phát triển.

 Công khai minh bạch chính là “ thuốc giải độc” cho mọi tin đồn nhảm. Ngoài ra, theo TS Lê Văn Hảo, một vacxin phòng chống tin đồn rất hiệu quả, đấy là một nền giáo dục nuôi dưỡng và phát triển tư duy độc lập và tinh thần phê phán.Chính tư duy độc lập và phê phán “giúp con người xét đoán, quyết định tin hay không tin vào một điều gì đó.”

Đó là hai thứ thuốc chữa tin đồn rất đặc hiệu, thế giới văn minh đã dùng rất hiệu quả, bảo đảm không có thuốc chữa nào tốt hơn. Muốn có hai loại thuốc này cũng chẳng khó khăn gì. Vấn đề là ta có dám dùng hay không, hay là vẫn dùng thuốc “định hướng”, thuốc “giáo dục nhân dân”, những món thuốc mới xem toa đã biết đó là thuốc rất cũ xuất phát từ ý thức không coi dân là chủ, vả chăng chúng cũng đã kháng thuốc từ lâu.

 Có dám dùng hay không?  Khốn thay đấy là câu hỏi quá khó, bởi vì câu trả lời không thuộc về dân chúng.

Nguyễn Quang Lập

Cái lý cuối cùng

[caption id="attachment_27422" align="alignleft" width="300"] Loa loa loa ..Thế lực thù địch![/caption]

Chung quanh đề tài đồng chí X. không bị kỉ luật có rất nhiều người bình luận, theo mình bác Nguyễn Lễ bình luận hay nhất.  Trong bài Nếu tôi là ủy viên trung ương ( tại đây), với một cái nhìn điềm đạm, rộng rãi và thái độ tôn trọng TW và BCT, bác Lễ đã đưa ra những nhận xét rất sắc sảo, khó  có thể bắt bẻ được.
 Thích nhất vẫn là phần bác bàn về thế lực thù địch: "Lý do duy nhất mà Trung ương Đảng đưa ra là không tạo cơ hội ‘cho các thế lực thù địch xuyên tạc, chống phá’.Nếu đúng thế thì đáng lý ‘ủy viên Bộ Chính trị’ nào đấy phải cảm ơn các ‘thế lực thù địch’. Bản thân ‘các thế lực thù địch’ cũng nên lấy làm mừng vì giờ đây họ lớn mạnh đến mức có thể tác động được vào quyết định của Trung ương Đảng."..."Đối với quảng đại dân chúng Việt Nam, đơn giản là họ chỉ muốn kẻ có tội phải bị trừng trị. Họ không thấy ‘các thế lực thù địch’ như các ủy viên trung ương đã nhìn thấy mà họ chỉ thấy các quan chức sai phạm đang làm họ bất bình."..."Rõ ràng, khi đi đến quyết định không phạt, các vị ủy viên Trung ương đã bị ‘các thế lực thù địch’ ám ảnh đến mức họ không nhìn thấy nhân dân."

Bác Lễ nói rất có lý, nhiều người tin tưởng ngây thơ và mọi sự tuyền truyền của lề phải, họ ám ảnh về thế lực thù địch cũng là điều dễ hiểu. Kể cả những nhà lý luận của Đảng khi viết bài chống diễn biến hòa bình đa số trong họ cũng hồn nhiên cho rằng lực lượng thù địch là có thật và vô cùng nguy hiểm. Dựa vào tâm lý đáng thương này mà một bộ phận không nhỏ luôn luôn đưa cái lý "không để lực lượng thù địch lợi dụng xuyên tạc chống phá" về bất kì chuyện sai trái nào khi họ không có cái lý nào để chống chế.

Đưa ra cái lý "Thế lực thù địch" có ba cái lợi:

Một là, với những người yêu Đảng yêu chế độ đến mụ mị như  cụ Tổng đều tin tưởng chắc chắn rằng Đảng ta rất vĩ đại, chế độ ta rất tốt đẹp. Nếu Đảng mất chế độ sụp là vì  thế lực thù địch chứ không vì một lý do nào khác. Cho nên nghe đến cái lý " thế lực thù địch" nhất định các đồng chí bôn sệt sẽ chùn tay. Cụ Tổng nói rồi mà, làm gì thì làm không để mất chế độ.

Hai là, với những ai phê bình, phê phán, phản biện... vân vân.... thì cái lý " Thế lực thù địch" là con ngoáo ộp khổng lồ để đe nẹt họ, khi cần có thể bỏ tù họ bất cứ lúc nào. Với sự tù mù của khái niệm "lực lượng thù địch" sẽ tù mù luôn cả cái gọi là " xuyên tạc" và " chống phá" thì người ta có thể trấn áp bất cứ ai, bất cứ điều gì không có lợi cho họ. Con bài này đã có từ lâu, kể từ  2007 người ta đồng loạt dùng nó rất triệt để ở bất kì lĩnh vực nào, từ việc biểu tình yêu nước đến việc người dân đứng lên đòi đất.

Ba là, với bộ phận không nhỏ thì cái lý này giúp họ triệt phá tất cả những ai không ủng hộ,  đừng nói chuyện chống họ. Núp dưới chiêu bài bảo vệ chế độ, đàn sâu khổng lồ của chế độ sẽ tha hồ đục rỗng đất nước mà người dân không dám ho he.

Lợi thì có lợi thật, cái lý này có thể nhất thời dẹp yên được mọi chuyện, giúp cho  mấy ông lãnh đạo khỏi phải nghỉ ngợi gì nhiều mà chế độ và đảng vẫn an toàn.  Nhưng đó là cái lý rất nguy hiểm, bởi vì một khi dùng đến lý súng đạn, lý nhà tù là đã hết lý. Chính cái lý này, nói như bác Phong Lê, tạo ra  chiến lũy  giữa đảng và dân. Khi đó dân chẳng ai dại chống lưng cho Đảng nữa. Và đúng như  bác Nguyễn Lễ đã nói: "nếu được người dân chống lưng thì dẫu cho trăm ngàn ‘thế lực thù địch’ cũng không làm gì nổi Đảng. Bằng ngược lại, một khi lòng dân không còn tựa cộng với sự suy yếu từ bên trong không khắc phục thì thế lực thù địch chỉ cần ngồi vỗ tay thì Đảng cũng sụp."

  Liệu các đồng chí của chúng ta có biết vậy không? Xin thưa, trừ một số u mê đa phần đều biết cả. Nhưng họ không quan tâm, với tư duy nhiệm kì họ chỉ cần cái nhất thời, chẳng ai ngu ngồi nghĩ kế bền lâu. Đếch gì, xong nhiệm kì của tao rồi kệ mẹ chúng mày, không sụp cũng tốt mà sụp được lại càng tốt hơn.

Rứa đo rứa đo.

Nguyễn Quang Lập

Vì sao cụ Tổng khóc?

Tối 15 mình đang nhậu thì có tin nhắn của cu Vinh: " Anh xem ti vi không, cụ Tổng đang bế mạc hội nghị, có 3 giây cụ nghẹn lại suýt khóc". Với ai thì mình nói ngay đó là nước mắt cá sấu nhưng riêng cụ Tổng thì minh tin cụ khóc thật. Dù cụ Tổng là nhà lý luận rất chi là bôn sệt nhưng cụ có tấm lòng vì dân vì nước.  Biết cụ từ những năm 80, mình  bảo đảm đó là điều chắc chắn.

Vì sao cụ Tổng khóc?

Nhiều người bình luận ngược xuôi nhưng theo mình có hai ý như vầy: Một là, trả lời pv BBC, ông Lê Đăng Doanh cho rằng Trung ương Đảng không theo Bộ Chính trị, điều chưa từng xẩy ra ( Tại đây): "Việc Bộ Chính trị không thuyết phục được Ban Chấp hành Trung ương là điều khiến mọi người ngạc nhiên. Đây là điều mà tôi thấy hiện nay chưa giải thích được, và chưa biết được rằng hệ quả sẽ như thế nào ?". Mình nghĩ việc TW bác bỏ đề xuất của BCT cũng có thể là một dấu hiệu tốt, báo hiệu sinh hoạt dân chủ trong đảng. Nhưng mặt khác nó cho thấy quyền lực BCT đã xuống cấp. Cụ Tổng khóc vì cụ biết cụ chỉ nắm được 14 người, không thể nắm được 175. Đó là một thất bại đắng cay, không khóc mới là chuyện lạ.

Hai là, Thùy linh trong bài Ma sát ( Tại đây). “Hội nghị TW6 vừa qua đã bỏ lỡ mất một vận hội thu phục nhân tâm của đông đảo người dân khi họ nhất loạt ngưỡng vọng về sự thay đổi tốt đẹp. Không một thế lực thù địch nào có thể xúi người dân thả thuốc độc xuống dòng sông mà họ đang dùng. Chính quyền mong muốn ổn định chính trị bao nhiêu thì người dân cũng mong muốn ổn định đời sống bấy nhiêu, nhưng không thể là cách ‘ổn định’ bằng bạo lực và áp chế". Đây là một nhận định cực kì chính xác. Cụ Tổng phất cao ngọn cờ chỉnh đốn cũng vì mục đích lấy lại niềm tin của dân, bởi vì nếu đánh mất niềm tin của dân tức là đánh mất Đảng, mất chế độ, điều mà một người yêu Đảng, yêu chế độ đến mụ mị như cụ Tổng không thể chấp nhận được.

Cơ hội ngàn vàng để lấy lại niềm tin của dân đã tuột khỏi tay cụ Tổng. Ngọn cờ chỉnh đốn cụ Tổng phất cao để bảo vệ chế độ xem chừng mất hết ý nghĩa lớn lao của nó. Bây giờ ngọn cờ ấy vẫn bay phấp phới, lại được ti vi của anh Trần Bình Mình, báo Nhân dân của anh Thuận Hữu ra sức làm cho nó phấp phới hơn, nhưng còn mấy ai tin cuộc chỉnh đốn sẽ thành công?

Vậy thì hà cờ gì một người  yêu đảng, yêu chế độ đến mụ mị như cụ Tổng lại không khóc?

Nguyễn Quang Lập

Cổ tích ngày nay

NQL: Hi hi mới nghỉ blog có ba ngày đã chịu không thấu, nhớ Quê choa vô cùng.

 Sự thực mình bỏ  blog vì cú sốc nặng có tên TW6. Tưởng rằng TW6 là thứ thuốc đặc hiệu chống tham nhũng, ai dè đó là thuốc " ổn định chính trị", ai cũng sốc chẳng cứ gì mình.  Nhưng bây giờ bình tâm trở lại thấy không việc gì mà chán cả. Cuộc đời vẫn đẹp hay ít ra cuộc đời đều dành cho mỗi người một góc đẹp, mình cũng có một phần, vậy tại sao phải chán với TW6?

Thôi thì mở lại blog vậy. Như đã nói mình sẽ kiên quyết giữ  blog thuần bọ thuần văn cho nó lành, đó cũng là cách đỡ mất nhiều thời gian nhất. Mình sẽ chơi blog theo đúng nghĩa nhất của từ này. Vậy nha bà con, mong thông cảm cho sự điên khùng dở hơi chập mạch của bọ Lập.

Entry này được viết theo phong cách chơi , hi hi. Cũng chẳng biết giữ được kiểu chơi này bao lâu. Thôi thì cứ chơi cái đã, chán lại chơi kiểu khác.

1. Phát biểu cảm tưởng: Lâu nay nghe nói tàu lạ của nước lạ. Nay nghe cụ Tổng thông báo BCT xin kỉ luật 1 ủy viên BCT mà không nói đó là đồng chí nào, tội trạng đồng chí đó ra sao. Vì vậy có thêm từ mới cho dân, đó là tội lạ của đồng chí lạ

2. Cổ tích ngày nay: Ngày nảy ngày nay có 2 con dê, một con dê trắng, một con dê đen, cả hai cùng lên cầu có tên là Cầu Chế Độ. Dê đen nói: Mày tránh ra cho tao đi, không gãy Cầu Chế Độ. Hoàng thượng bảo rồi, làm gì thì làm không được để gãy Cầu Chế Độ. Dê trắng nói: Mày tránh ra cho tao đi, không gãy Cầu Chế Độ. Hoàng thượng bảo rồi, làm gì thì làm không được để gãy Câu Chế Độ.

Chẳng con nào chịu nhường con naò. Cầu gãy, cả hai rơi xuống vực thắm.
Xong om!

Hoan hô bác Mạc Ngôn!

Bác Mạc Ngôn là người duy nhất mình đoán trúng  bác  đoạt giải Nobel. Trước đây mình có đoán bác Almatov nhưng trật lấc.   Năm đó mình hơn 30 tuổi thích Almatov vô cùng nhưng chỉ thích mảng truyện ngắn thôi, tiểu thuyết của Almatov chán ốm.  Mình vẫn ba hoa với bạn bè là trước sau gì Almatov cũng đoạt giải Nobel, sau bác chẳng được cái giải rút gì, mình ngượng chết được. Lần này chỉ  đoán thầm thôi chứ chẳng dám ba hoa nữa, chẳng dè bác lại trúng giải.

Nhưng đấy là chuyện nhỏ. Chuyện bác Mạc Ngôn đoạt giải Nobel cũng là chuyện nhỏ nốt, dù giải to đùng thì nó cũng chỉ là cái giải. Đối với nhà văn giải quan trọng nhất là giải thời gian. Ông Cao Hạnh Kiện cũng giải Nobel đấy nhưng liệu văn ông sống được bao lâu?

Chuyện này đối với mình mới là chuyện lớn: Phát ngôn đâu tiên của bác Mạc Ngôn là  đòi quyền được tự do cho một ông Nobel khác, ông Lưu Hiểu Ba!

RFI loan tin Nobel Văn học mong muốn Nobel Hòa bình được tự do (tại đây): "Trả lời phỏng vấn từ quê hương của mình, làng Cao Mật, phía đông Trung Quốc, Giải Nobel Văn học 2012 nói:" Tôi hy vọng ông Lưu sẽ được tự do sớm nhất có thể".

Chính phát ngôn đó đã cho thấy tầm vóc lớn lao của Mạc Ngôn. Hoan hô bác Mạc Ngôn, từ nay em nguyện yêu bác mãi mãi! Cho dù Tàu có đem quân xâm lăng nước Việt một lần nữa thì em vẫn yêu bác.

Chợt nghĩ nếu ai đó trong 1200 nhà văn Việt đương đại đoạt giải Nobel thì họ sẽ nói gì khi được nhắc đến ông Cù Huy Hà Vũ, đến Điếu Cày và nhiều người khác nữa? Chẳng biết họ sẽ nói gì nhưng chắc chắn họ không "dại mồm" như bác Mạc Ngôn, mình xin cá 1 ăn một trăm đấy! Được cái giải nhà nước đã cảm ơn Đảng rối rít, nói gì đòi tự do cho ai!

  Nhà văn nước ta đến 99, 99 % là thế này: Khi không có gì thì họ nhân danh tất cả để đòi  tất cả, cái gì họ cũng đòi,  mấy món hư danh tào lao xịt bộp họ cũng không tha. Khi được suất phú quí danh vọng rồi thì họ quên tất cả, chỉ còn nhớ mỗi mình họ thôi.  Rứa đo rứa đo.

Hu hu.

Nguyễn Quang Lập

Tội dân to lắm

Lâu nay nghe nói dân là ông chủ các quan  là  đày tớ, bổn phận của đày tớ tất nhiên là phải vì nhân dân mà phục vụ. Phục vụ dân không được là lỗi của các quan. Lại nghe nói các quan từ nhân dân mà ra, tức nhân dân là gốc, sung sướng tự hào vô cùng. Hóa ra không phải thế, dân thật lắm tội, cái gì cũng do dân gây ra vì dân mà sinh chuyện.

Này nhé, dự án tàu cao tốc tốn kém mấy chục tỉ đô la, chưa làm đã thấy lỗ, dân vỗ tay hoan hô Quốc hội sáng suốt đình chỉ dự án này. Ông nghị Trần Tiến Cảnh ( đại biểu tỉnh Hà Nam) nói như đinh đóng cột: “Các nước có chỉ số IQ cao đều xây đường sắt cao tốc”, tức dân phản đối dự án tàu cao tốc là vì chỉ số IQ của dân không cao. Dốt thì dựa cột mà nghe phản đối cái nỗi gì.

Này nhé, dân mong có luật biểu tình để được xuống đường biểu tình chống quân xâm lược, ông nghị Hoàng Hữu Phước  phản đối ngay tức khắc, bảo rằng: “Chưa cần luật biểu tình vì dân trí ta còn thấp”.

Này nhé, ngân hàng đổ bể tùm lum dân kêu không biết gửi tiền vào đâu, thống đốc ngân hàng Nguyễn Văn Bình cười cho, bảo rằng:“Do dân trí, tập quán việt Nam chưa cao như một số nước, rất nhiều người dân hiện nay đi gửi tiền nhưng cũng không để ý đó là ngân hàng tốt hay xấu.”

 Này nhé, động đất ở khu vực đập thủy điện sông tranh 2 lên tới 3,8 độ richter, dân sợ hãi kêu rên, tiến sĩ Viện Vật lý địa cầu Ngô Thị Lư mắng cho: ““Người dân kém hiểu biết, mới nghe động đất là đã dắt trâu bò, gói ghém đồ dạc bỏ chạy”.

Này nhé, này nhé, này nhé… ôi tội dân vô vàn không sao kể xiết. Giao thông tắc nghẽn, tai nạn giao thông là do dân không có ý thức. Nhiều người khiếu kiện, biểu tình đám nhỏ đám to là do dân không nắm pháp luât.  Lũ lụt đường phố, Hà Nội thành Hà Lội dân kêu ca là do dân hay ỷ lại. Giá điện tăng, giá xăng tăng,  dân phản đối là do dân thiếu lòng yêu nước. Lo vỡ đập sông Tranh 2 dân kêu thấu tận trời xanh là vì dân không biết hy sinh.Đến nỗi bác sĩ ăn tiền cũng do dân cả gan đút lót, các quan ăn hối lộ vì dân đưa hối lộ.

Mới đây nhất dân thêm một tội nữa. Chủ tịch thành phố Hà Nội, ông Nguyễn Thế Thảo kêu ca: “dân đi khiếu kiện là bày tỏ nguyện vọng cá nhân, nhưng mặc áo màu Quốc kỳ, cầm khẩu hiệu đòi đất đã “làm xấu hình ảnh thủ đô, ảnh hưởng đến ngoại giao”. Làm xấu Thủ đô là do dân đi khiếu kiện mặc áo Quốc kỳ và cầm khẩu hiệu rõ  ràng là cái tội tày đình xưa nay hiếm, kinh quá kinh quá!

Chợt nhớ bài thơ Cách chức nhân dân của Bertolt Brecht viếtnăm 1953, sau vụ “biểu tình khiếu kiện của dân” ở Cộng hòa dân chủ Đức XHCN: “Sau cuộc nổi dậy tháng Sáu ngày mười bảy/Bí thư Hội Nhà văn cho rảitruyền đơn ở Đại lộ Stalin/Nói nhân dân đã đánh tuột lòng tin của chính phủ./ Chỉ có cách lao độnggấp đôi/ Mới mong khôi phục lại./Sao chính phủ không cách chức nhân dân/Và bầu một nhân dân khác/Có phải tiện hơn không?”

Ý tưởng  Bertolt Brecht rất hay thưa  ông Nguyễn Thế Thảo và hết thảy các  quan đã từng kết tội dân. Tội dân to lắm, cần phải  “cách chức nhân dân và bầu một nhân dân khác”. Khẩn cấp khẩn cấp!

Nguyễn Quang Lập

P/S: Bọ Lập đi nhởi/ QC nghỉ 5, 6 ngày

Con ù mọi

Có một trung thu mình không sao quên được, càng già  lại càng nhớ, nhiều khi bần thần cả người, đó là trung thu của con Lê, gọi là con ù mọi.

Ù mọi là ù muỗi, trò chơi thời con nít của tụi mình. Cũng không rõ vì sao gọi là ù muỗi, có lẽ tiếng ù của con nít nghe như tiếng muỗi kêu chăng? Trò chơi này  không thấy con nít thời nay chơi nữa. Thật tiếc, đó là trò chơi rất vui. Nó đơn giản lắm. Chỉ cần kiếm một đám đất bằng, vạch ngang một phát, chia làm hai phe là có thể chơi được ngay. Mỗi phe hai ba đứa, năm bảy đứa đều được cả. Khi ù chỉ được ù một hơi, nếu ù hai hơi là bị “chết” , tức bị loại. Phe này cho một đứa chạy sang phe kia vừa ù vừa đuổi đánh vào phe kia. Hễ đứa nào bị đứa ù đập trúng là đứa đó “chết”. Nếu phe kia tìm cách bắt đứa ù không cho nó về sân nó, giữ nó cho đến khi  hết hơi không ù được nữa là đứa ù “chết”. Cứ thế cho đến hết cuộc, phe nào “chết” hết trước thì phe đó thua. Đại khái như rứa.

Con Lê học lớp 4 với mình, không nhớ nó từ làng nào sơ tán đến làng Đông, chỉ biết  hết hè vào lớp 4 đã thấy nó ngồi sau lưng mình rồi. Nó học bình thường nhưng chữ đẹp mê tơi, đẹp như chữ giấy khen vậy. Đặc biệt nó ù mọi thuộc vào bậc thần đồng. Gầy nhẵng, cái đít nhọn hoắt, sao mà hơi nó dài thế không biết. Một lần nó ù là nó đuổi phe kia chạy tán loạn, bỏ chạy xa mấy nó cũng đuổi.  Cả lớp mình, không, cả làng Đông chẳng đứa nào dài hơi được như nó. Thường khi ù sang sân đối phương , đứa nào cũng lượng hơi mình không dám đi quá xa vạch, lỡ khi hết hơi chạy về không kịp sân mình là “chết”. Con Lê thì không. Mình vọt chạy xa mấy chục mét nó cũng đuổi theo. Đã thế nó chạy rất nhanh, bất kể trai hay gái nó đều đuổi kịp, ít có đứa nào thoát được.

Con bé khỏe kinh khủng. Ba bốn đưa ôm lấy nó, nó vừa ù vừa kéo luôn cả lũ về sân nó. Luật chơi qui định nếu mình ôm giữ đứa ù mà đứa ù kéo mình về sân nó thì mình  bị “chết”. Mỗi lần con Lê ù, thế nào nó cũng đập “ chết” vài ba đứa. Nếu cả lũ hợp sức ôm giữ nó, liền bị nó kéo cả lũ về sân nó luôn. Kinh!

Hễ chơi ù mọi mà có con Lê, phe nào cũng giành con Lê cho bằng được, vì phe nào không có con Lê là phe đó thua. Lắm khi thua rất nhanh, con Lê nhảy sang ù, cả lũ xúm lại giữ, nó kéo cả lũ về sân nó, thế là thua. Muốn thắng con Lê phải ăn  gian:  Vài đứa  ôm nó, hai ba đứa còn lại thì nhau cù nách,  nó cười hết ù, thế là thua. Hoặc tìm cách giật giây rút lưng quần cho quần nó tụt, nó vội vàng  kéo quần  chửi um lên. Chửi thì chửi, hết ù là thua. Lắm khi vì mấy trò ăn gian kiểu đó mà hai phe đánh nhau sứt đầu mẻ trán.

Học gần hết học kì mình mới biết ba con Lê vừa chết,  bom thả trúng hầm chết cả nhà. May mạ nó đưa nó đi ăn giỗ mới thoát chết. Mạ nó tái giá lấy một ông làng Trung Thuần, nó về làng Đông ở với cậu. Nó ghét cay ghét đắng việc mạ nó lấy chồng, thả nó bơ vơ. Nhưng khi mẹ nó đẻ em thì nó mừng  lắm, một ngày chạy về làng Trung Thuần thăm em đến mấy lần. Nói làng Trung Thuần tưởng gần, hóa ra nhà mẹ nó ở sâu trong rừng, sát đường 12 hay 22 chi đó, gọi là đường Trường Sơn, bộ đội mở đường cho xe vận tải vào Nam. Từ làng Đông lên nhà mẹ nó hơn chục cây, học xong nó xách cặp chay ù về nhà mẹ nó để được ôm em. Chơi với em một lúc nó lại chạy về nhà cậu ăn cơm. Nhà mẹ nó nghèo lắm, chẳng có cơm cho nó ăn, nó cũng không muốn ăn hết phần mẹ nó. Đến chiều tối, ăn xong nó lại chạy lên ôm em một lúc rồi chạy về nhà học. Ngày nào cũng giống ngày nào.

Đến lớp, con Lê chẳng nói chuyện gì, toàn kể chuyện em nó. Lâu lâu lại khoe, nói em tao bò được rồi, em tao đi được hai ba bước rồi, em tao mọc một cái răng rồi…. Tụi mình chẳng mấy quan tâm đến em nó, nói chà mi làm như mình mi có em, kể chi kể lắm. Mặc kệ, nó cứ kể. Hình như đối với con Lê chuyện em nó là quan trọng nhất, mọi chuyện khác đều vớ vẩn.

Một hôm cả lớp ra chơi, con Bình bỗng khóc ầm lên, nói thưa cô em mất một đồng rồi. Cô bắt học trò ở hai bàn ngồi gần con Bình đứng hàng ngang, mình và con Lê  cũng ở trong nhóm nghi vấn. Cô giáo nghiêm mặt nhìn tụi mình, nói đây là tội rất nặng. Nếu cô phát hiện em nào lấy tiền thì em đó đương nhiên bị đuổi học. Bây giờ cô cần các em tự giác, em nào lỡ lấy thì trả lại cho bạn Bình, cô sẽ không báo lên ban giám hiệu. Cô nhắc đi nhắc lại hai lần, cả hàng ngang không đứa nào lên tiếng. Bực lên cô quát to, nói cho lục soát! Con Lê  lập tức vặn lưng quần chìa ra một đồng, nói thưa cô em lấy tiền bạn Bình. Cô hỏi sao em ăn cắp tiền của bạn? Con Lê khóc òa, nói mai trung thu mà em không có tiền mua bánh cho em của em. Cô giáo bật khóc, nhiều đứa con gái khóc theo. Con Bình cũng khóc, nó là bạn thân của con Lê. Nó đưa một đồng cho con Lê, nói mi cầm lấy mua bánh cho em. Nhưng con Lê không lấy.

Mình chẳng thương chẳng ghét gì con Lê, thuở nhỏ chuyện ăn cắp vặt vẫn xảy ra thường xuyên, đa phần là bọn con gái với nhau, con trai ít quan tâm. Chỉ biết nhờ có con Lê nói ra mình mới nhớ  mai là trung thu, mừng húm.

 Tối nào mạ cũng tóm cổ nhét xuống hầm ngủ. Tối trung thu cũng vậy, chưa đầy 7 giờ tối mạ đã ép xuống hầm. Mình giả đò ngủ một chút rồi lẻn chui ra khỏi hầm, nhảy ra sân kho hợp tác, nơi con nít  vẫn hay tụ bạ. Trung thu trắng sáng, chơi ù mọi là nhất. Tối đó chả hiểu sao anh Đố cầm cái bánh trung thu ra sân kho, nói tụi bay chơi ù mọi, phe mô thắng tao thưởng một cái bánh. Cả đám sướng rêm chơi liền. Đang chia phe thì con Lê đi qua, chắc nó vừa đi thăm em về. Tụi mình réo lên, nói ê Lê Lê, chơi ù mọi. Nó vừa đi vừa lắc đầu, nói không, tao nhọc lắm. Mình  gọi với theo, nói chơi đi Lê ơi, phe mô thắng anh Đố cho cái bánh trung thu. Nghe thế con Lê quay lại liền.

Có con Lê hai phe lại cãi nhau ỏm tỏi, nói con Lê phe tao- Không, con Lê phe tao- Ê ê gian gian, tối qua con Lê phe mi rồi, ham chi ham rứa- Mi gian thì có, bữa trước con Lê phe mi thì răng- Ẻ vô chơi với bay nữa! Con Lê giàn hòa, nói tao về phe mô cũng được nhưng tao ù thắng phải cho tao cả cái bánh. Phe nào cũng đồng ý, cuối cùng con Lê về phe thằng Thực vì phe đó nhiều đứa nhỏ hơn phe mình.

Con Lê ù đầu tiên, tụi mình chạy vòng vèo không cho nó bắt. Nó làm bộ như sắp hết hơi, tụi mình tưởng thật xông vào liền. Không ngờ con Lê kéo cả lũ như kéo xe bò, nhẹ không. Thế cùng, mình nhảy vào vừa ôm cổ nó vừa cù nách, nó không cười. Thằng Tâm rút dây quần, quần tụt nó không thèm kéo lên, cứ thế nó kéo cả lũ về sân nó. Phe mình thua.

Anh Đố ôm bụng cười rũ,  vừa cười vừa vỗ  tay hoan hô. Nó không  xấu hổ, thản nhiên kéo quần lên, nói anh Đố cho em cái bánh. Nó cầm cái bánh chạy ù về làng Trung Thuần, không thèm nói với ai một câu. Tụi mình hết chơi ù mọi, chuyển sang đánh du kích. Đến chín giờ máy bay bỗng đâu ào tới thả bom ở đường 22 ( hay đường 12 chi đó, gần làngTrung Thuần). Bình thường chỉ sau vài lượt bom nổ là yên tĩnh trở lại, lần này khác, khi máy bay đi rồi, cả một khúc đường 22 cháy rực, đạn pháo nổ liên tục, nổ ghê đến nỗi cả làng chạy ra đường đứng xem. Mọi người nói máy bay thả bom trúng đoàn xe chở đạn pháo,  có đến mấy chục chiếc xe chứ không ít.

Đạn pháo  nổ rền rĩ  hơn hai tiếng, đến hơn 11 giờ mới xong. Mình chạy về nhà, cả xóm mình đang thức  bàn tán xôn xao. Nhà mình cũng thế, chẳng ai ngủ. Lần đầu tiên, cũng là lần duy nhất, làng Đông chứng kiến vụ đạn pháo nổ hơn hai tiếng đồng hồ.

Sáng mai mình đi học, vừa tới cửa lớp đã thấy bọn con gái khóc lóc ầm ĩ, nói con Lê chết rồi. Con Lê chết không phải vì trúng bom hay bị sức ép bom đạn. Khi máy bay thả bom nó chạy đến gần nhà mẹ nó, cách chừng vài trăm mét, sát ngay đường 22. Con Lê tụt xuống khe tránh bom, chẳng ngờ bom đạn nổ liên hồi tưởng không bao giờ dứt, nó sợ quá đứng tim mà chết. Người ta lật xác nó lên, dưới bụng nó còn nguyên xi cả cái bánh trung thu.

 Nghe bọn con gái kể mình đứng im như chết, ân hận vô cùng. Trời ơi, nếu mình không gọi con Lê quay lại chơi ù mọi….